Na het vele ‘twee punt nullen’ in vakbondstermen, we kennen inmiddels de cao 2.0 en werknemer 2.0 discussie, wil ik er nog een aan toe voegen: de AVV 2.0.  Oftewel wat te denken van een nieuwe kijk op het instrument van Algemeneen Verbindend Verklaren en marktwerking voor cao’s.

Een cao is niets anders dan een overeenkomst tussen partijen. In dit geval een collectieve arbeidsvoorwaarden overeenkomst. Een set afspraken gemaakt door vakbonden met werkgevers. De afspraken zijn bindend voor alle ondertekenende partijen. De partijen die niet ondertekenen worden pas gebonden aan de cao, wanneer deze door de minister van Sociale Zaken Algemeen Verbindend Verklaard wordt. Deze toetst dan de gemaakte afspraken aan de wet, een beleidskader en representativiteit in een branche. Is die voldoende dan is vanaf dat moment iedere werkgever en werknemer gehouden aan de gemaakte afspraken. Ondertekenaar of niet. Het AVV instrument voorkomt op deze wijze concurrentie binnen een bedrijfstak en zorgt dat niemand in een bedrijfstak gemaakte cao afspraken tussen sociale partners kan ontduiken (zie CAO en AVV wet)

Dat ontduiken gebeurt intussen meer en meer.  Tegelijkertijd staat de representativiteit van bonden en invloed van grote werkgeverskoepels die cao’s afsluiten verder onder druk en hiermee de cao. Deze dagen wordt vanuit FNV kring opgeroepen tot strengere wetgeving om cao afspraken te laten naleven. Daar ben ik alleen maar voorstander van. Het kan niet zo zijn dat gemaakte cao afspraken niet worden uitgevoerd. Zeker niet door werkgevers die gebonden zijn en dus ondertekenaar. Waarom zou je anders nog cao’s afsluiten als het gemakkelijk wordt om ze niet meer na te leven. Al snel komt dan het onderwerp cao politie om de hoek kijken. Maar is de vakbond dit niet al van oudsher? Wanneer leden melden dat cao afspraken niet worden nageleefd dan worden hun rechten desnoods juist door bonden juridisch afgedwongen. Toch blijkt vaker dat werkgevers het niet zo serieus nemen met gemaakte afspraken. Daarnaast geven ze hieraan ook nog hun eigen uitleg, wat versterkt wordt door onduidelijke cao teksten welke als compromis van langdurige onderhandelingen overeengekomen zijn. Dit kan natuurlijk makkelijk voorkomen worden.

De vraag echter of het AVV instrument nog wel van deze tijd is, komt steeds meer bij me op. Wat is de meerwaarde? Is het wel zo slim als vakbonden een cao voor een hele bedrijfstak laten gelden. Zeker daar waar het voor vele werknemers zo vanzelfsprekend is dat er een cao is. Een cao die door anderen wordt overeengekomen en waar hij of zij zelf geen bijdrage aan hoeft te leveren. Dit geldt evenzeer voor individuele werkgevers. Zou er zo een chaos ontstaan indien meerdere werkgevers uit een bedrijfstakcao stappen? Er voor kiezen om een eigen zelfstandige cao af te sluiten. Dan ontstaat er volgens mij cao marktwerking. En met de grote arbeidsmarktkrapte de komende jaren zou dit dan niet juist in het voordeel zijn van de werknemer? Zeker nu werknemers meer vrijheid wensen als het om hun arbeidsvoorwaardeninvulling gaat. Wordt het dan niet ook misschien interessanter voor werknemers om meer dan nu betrokken te zijn bij het maken van nieuwe cao afspraken heel dicht bij huis. Nu sluiten vakbonden cao’s af voor grote groepen werknemers, leden maar vele male meer niet-leden. Hiermee voorkomen ze veel arbeidsonrust en is er voor werkgevers duidelijkheid over loonkosten en de concurrerende invloed hiervan. Tegelijkertijd kalft echter het draagvlak zoals we zien af.

Met werkgever 2.0, cao 2.0, misschien tijd om tegelijkertijd een discussie over AVV 2.0 te voeren. AVV biedt vele voordelen, maar zorgt tegelijkertijd dat velen in slaap gesust zijn over de betekenis van een cao en de mogelijkheden om hier invloed op te hebben. Voor cao partijen biedt deze discussie een nieuwe kans tot herbezinning op de functie van de cao en daaraan gekoppelde noodzaak van AVV. Ongetwijfeld geen eenvoudige discussie. Zeker omdat het een goede zaak is dat groepen werknemers met de huidige AVV bescherming zekerheid hebben over hun arbeidsvoorwaarden die door landelijke sociale partners zijn overeengekomen.

Wat vind jij? Ik zie graag reacties… als aanzet tot een bredere discussie over AVV 2.0.